του Κώστα Παπαδάκη
Μέρες εκδηλώσεων για την τιμή στη μνήμη της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, που κορυφώνονται τη Δευτέρα 17.11.2025 με τη μεγάλη πορεία στην αμερικάνικη πρεσβεία. Θα είμαστε εκεί !
Τιμάμε το Πολυτεχνείο 1973, μια εξέγερση που πήρε τα χαρακτηριστικά της από αυτούς που δεν ακολουθούσαν τον ρεαλιστικό δρόμο του περιορισμού στα φοιτητικά αιτήματα και έθεσαν τα ζητήματα όπως «Κάτω η Χούντα», αλλα και «Εξω οι Η.Π.Α» και “Εξω το ΝΑΤΟ”. Αυτά που η μονταζιέρα του κυβερνητικου ΣΥΡΙΖΑ απάλειψε από τις φωτογραφίες της πύλης του Πολυτεχνείου σε ανακοινώσεις της. Ηταν μια εξέγερση με πρωταγωνιστή την επαναστατική αριστερά όπως υπήρχε, αυτήν που κατηγορήθηκε ότι με τη στάση της απέτρεψε τη φιλελευθεροποίηση των Γ. Παπαδόπουλου – Μαρκεζίνη και δημιούργησε συνθήκες για τη σκληρότερη δικτατορία του Ιωαννίδη.
Σήμερα όμως όλοι λέμε ότι το Πολυτεχνείο έριξε τη χούντα κι έτσι είναι.
Τις επόμενες μέρες θα ασχοληθώ και με ένα ντοκιμαντέρ – πολιτική πρόκληση που βλέπει το φως της δημοσιότητας τελευταία σχετικά με την περιβόητη «Πανσπουδαστική νούμερο 8», την οποία προσπαθεί να εξαγνίσει και προκαλεί και εμένα πολιτικά έχοντας τη φωτογραφία σχετικού μου άρθρου στην παντιέρα το 2015 σχεδόν αμέσως μετά από αντίστοιχες φωτογραφίες και αναφορές σε ακροδεξιά έντυπα και πολιτικούς παράγοντες.
Σήμερα θα επικεντρωθώ σε κάτι άλλο, πιο σημαντικό, αλλά αρκετά ξεχασμένο : Τη σύγκρουση του Νοέμβρη 1980 με τους νεκρούς Ιάκωβο Κουμή και Σταματίνα Κανελλοπούλου.
Το ότι μπορούμε νόμιμα όλα τα επόμενα χρόνια και μέχρι σήμερα κάθε 17 του Νοέμβρη και όχι μόνο να κάνουμε πορεία στην αμερικάνικη πρεσβεία του οφείλουμε στη σκληρή σύγκρουση της Κυριακής 17.11.1980, τότε που η εξωκοινοβουλευτική αριστερά προσπάθησε να σπάσει την απαγόρευση και τον φραγμό των Μ.Α.Τ. που δεν επέτρεπαν πορεία πέρα από τη Βουλή για να φτάσει στην αμερικάνικη πρεσβεία.
Είχε προηγηθεί απόφαση του Κ.Σ. της Ε.Φ.Ε.Ε. για πορεία στην Αμερικάνικη πρεσβεία στις αρχές εκείνης της εβδομάδος, αλλά τις επόμενες μέρες η κυβέρνηση Γ. Ράλλη – Ν.Δ. την απαγόρευσε. Η πορεία και οι διαδηλώσεις στην Αμερικανική Πρεσβεία είχαν απαγορευθεί μετά τις 21.4.1975 που οι διαδηλωτές του Ε.Κ.Κ.Ε. την «πρόσβαλαν» ρίχνοντας αυγά ! Και η χώρα έναν μήνα πριν το Νοέμβρη του 1980 είχε ξαναμπεί στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ μετά την αποχώρησή της το 1974 και έπρεπε να μην δίνει δικαιώματα.
Η μειοψηφία του 21μελούς Κ.Σ. της Ε.Φ.Ε.Ε. (Βαγγέλης Δεληπέτρος και Βασίλης Ξυδιάς από τον Ε.ΚΟ.Ν. Ρ.Φ. Β΄ Πανελλαδική και Στάθης Σχινάς από την Π.Π.Σ.Π πήραν την πολιτική ευθύνη και κάλεσαν για πορεία στην Αμερικάνικη Πρεσβεία. Πέντε οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς στήριξαν το κάλεσμα και το υλοποίησαν (αναφέρονται κατά σειρά μαζικότητας) : Το Κ.Κ.Ε. (μ-λ), Ε.ΚΟ.Ν. Ρ.Φ. Β΄ Πανελλαδική, Η Ο.Σ.Ε, η Ο.Κ.Δ.Ε και η Κ.Ο. Μαχητής. Οι υπόλοιπες δεν κάλεσαν.
Η σύγκρουση ξεκίνησε στις 4 μ.μ. περίπου και διήρκεσε πάνω από τρείς ώρες στο πεδίο. Παρά την καλή οργάνωση, την αποφασιστικότητα και τον ηρωισμό πολλών διαδηλωτών ηττήθηκε απο την ενοπλη αστυνομια. Δεν τα κατάφερε παρά την πολύωρη σύγκρουση και τις επανειλημμένες ανασυντάξεις και εφόδους των 5.000 και πάνω διαδηλωτών στα λουλουδάδικα μπροστά στη Βουλή με τον αστυνομικό φραγμό και τις κλούβες παραταγμένες στο γνωστό σημείο. Ηττήθηκε από την αστυνομική καταστολή των Μ.Α.Τ. αφού άλλωστε δεν στηρίχθηκε ούτε από το ΠΑ.ΣΟ.Κ., ούτε από το Κ.Κ.Ε. που κρατούσε σφιχτά τις αλυσίδες του μπροστά στο «Γκράντ Βρετάνια» εμποδίζοντας ακόμα και την καταφυγή των διαδηλωτών που κυνηγούσαν τα Μ.Α.Τ. Ούτε από το Κ.Κ.Ε. εσωτερικού, που είχε στηθεί μπροστά στον Αγνωστο Στρατιώτη χωρίς να συμμετέχει στη σύγκρουση αλλά περιμένοντας μήπως ανοίξει ο δρόμος για να πορευθούν και αυτοί προς την Πρεσβεία και έφαγε κατά λάθος ξύλο από τα Μ.Α.Τ. Και βέβαια όλοι αυτοί μετά μας έλεγαν προβοκάτορες (όπως η Π.Σ.Κ. ν. 8 για το Νοέμβρη 1973) και οι αρχηγοί τους στη Βουλή τις επόμενες μέρες έψεγαν την κυβέρνηση γιατί δεν μας άφησε να πάμε μέχρι το Χίλτον και να μας χτυπήσει εκεί για να μην κινδυνέψουν οι ειρηνικοί δικοί τους διαδηλωτές.
Ακολούθησε διάλυση της πορείας και επέλαση – καταδίωξη από τα Μ.Α.Τ. στην Πανεπιστημίου προς τα κάτω. Στη διάρκειά της σκοτώθηκαν και οι Κουμής – Κανελλοπούλου χωρίς να ταυτοποιηθούν και να τιμωρηθούν ποτέ οι δολοφόνοι αστυνομικοί.
Τις επόμενες μέρες δεν υπήρξε ανάλογη απάντηση παρά το γεγονός ότι το κέντρο της Αθήνας και ιδίως στην περιοχή γύρω από το Πολυτεχνείο ήταν κατακλυσμένη, η κυκλοφορία είχε διακοπεί και οι δρόμοι ήταν γεμάτοι από δεκάδες χιλιάδες κόσμο που περίμενε μάταια την πρωτοβουλία ανασύνταξης. Υπήρξε μεγάλος φόβος και πολιτική ασυνεννοησία στα επιτελεία, ακόμα και δισταγμός σε μερικά αν ήταν ορθή απόφαση για τη σύγκρουση. Είναι πιά γνωστό ότι ακόμα και ένα μέρος της καθοδήγησης του Κ.Κ.Ε. (μ-λ) διαφωνούσε από τότε και είχε λάβει την απόφαση ύστερα από ισχυρή πίεση της Π.Π.Σ.Π.
Την επόμενη χρονιά, στις 17.11.1981 που πλέον κυβέρνηση ήταν το ΠΑ.ΣΟ.Κ. η πορεία στην αμερικάνικη πρεσβεία επιτράπηκε και από τότε γίνεται κάθε χρόνο ανεμπόδιστα. Αυτό δεν θα είχε συμβεί ποτέ αν δεν υπήρχε ο Νοέμβρης 1980. Η πορεία του Πολυτεχνείου θα έφτανε μέχρι το Σύνταγμα θα είχε εκφυλιστεί και ενδεχομένως θα είχε διασπαστεί όπως όλες οι άλλες, καθώς αποτελεί τη μόνη πορεία που συμμετέχουν ενιαία έστω και με το δικό τους μπλόκ όλες οι πολιτικές δυνάμεις.
Η διατήρηση της αντιιμπεριαλιστικής συνείδησης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι ο δρόμος για την πρεσβεία των ΗΠΑ είναι ανοιχτός σε διαδηλώσεις διαμαρτυρίας και αυτό το οφείλουμε στη σύγκρουση του Νοέμβρη 1980.
Το αίμα των Κουμή Κανελλοπούλου δεν πήγε χαμένο.
Το γεγονός ότι από τις πέντε οργανώσεις που πήραν την πρωτοβουλία για την πορεία στην πρεσβεία το 1980, οι δύο (Ε.ΚΟ.Ν. Ρ.Φ. Β΄ Πανελλαδική και Κ.Ο. Μαχητής) δεν υπάρχουν πια για να την υπερασπιστούν και από τις άλλες τρείς (Κ.Κ.Ε. (μ-λ), Ο.Σ.Ε και Ο.Κ.Δ.Ε) που εξακολουθούν να υπάρχουν μετά από αλλεπάλληλες περιπέτειες και διασπάσεις τους, το μεν Κ.Κ.Ε. (μ-λ) την αποσιωπά γιατί τη θεωρούσε λαθεμένη και τότε και σήμερα, οι δε άλλες δύο που και που μιλάνε για αυτήν, αλλά και μιλάνε λίγο και η φωνή τους δε φτάνει μακριά, δεν είναι λόγος για να την παραδώσουμε στη λήθη. Θα ήταν μεγάλο πολιτικό λάθος να υποβαθμίζουμε τη σημαντικότερη σύγκρουση της μεταπολίτευσης, της γενιάς μας και της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, που άνοιξε για πάντα το δρόμο για την πρεσβεία των Η.Π.Α.
Και όσο θα ήταν λάθος να λέμε ότι το Πολυτεχνείο 1973 ήταν αρνητική εξέλιξη, άλλο τόσο λάθος είναι να το λέμε η ακόμα και να το σκεφτόμαστε για το Πολυτεχνείο 1980.
Τιμή και δόξα λοιπόν στο Νοέμβρη 1973, τιμή και δόξα στον Νοέμβρη 1980, σε όλους τους νεκρούς και των δύο, σε όλους όσους αγωνίστηκαν και στα δύο.
Ολοι στην πορεία στην Αμερικανική Πρεσβεία !
Leave a Reply