Η αλλαγή στρατοπέδου σαν προσόν πολιτικής ευελιξίας.
της Βασιλικής Λάζου
Η μπροστά στην κάμερα εγγραφή της Έφης Αχτσιόγλου στην ΕΛΑΣ παραπέμπει σε μια δημόσια δήλωση νέας πολιτικής πίστης και ξυπνά έναν οδυνηρό ιστορικό συνειρμό. Μου θύμισε τις δηλώσεις μετανοίας στα χρόνια της πολιτικής δίωξης και του εμφυλιοπολεμικού κράτους που έπρεπε να δημοσιευτούν στην τοπική εφημερίδα και να υποστηριχθούν δημόσια, ακόμη και από τον άμβωνα, στην κυριακάτικη λειτουργία. Τότε οι αριστεροί υπέγραφαν κάτω από το βάρος του καταναγκασμού, των απειλών, των βασανιστηρίων και του φόβου για την ίδια τους τη ζωή. Η δημόσια αποκήρυξη των ιδεών τους αποτελούσε όρο επιβίωσης. Σήμερα, η πολιτική φιλοδοξία φαίνεται να αρκεί για να μετατρέψει την αλλαγή στρατοπέδου σε τηλεοπτική παράσταση δημόσιας δήλωσης πίστης.
Θα μου πείτε τι σχέση έχουν εκείνες οι δηλώσεις με τη σημερινή εικόνα; Η διαφορά είναι τεράστια και ιστορικά αδιαπραγμάτευτη. Τότε υπήρχε η βία ενός κράτους που απαιτούσε από τους αριστερούς να απαρνηθούν τις ιδέες και την πολιτική τους ταυτότητα. Σήμερα έχουμε μια οικειοθελή επιλογή, στο όνομα της πολιτικής επιβίωσης και προσωπικής αναπαραγωγής. Η αποκήρυξη δεν επιβάλλεται με την απειλή της φυλακής ή της εξορίας. Αρκεί η υπόσχεση μιας νέας πολιτικής στέγης, μιας νέας πορείας. Και για να έχει η μεταστροφή την απαραίτητη επισημότητα χρειάζεται και η κατάλληλη τηλεοπτική τελετή.
Εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον. Το τάμπλετ γνώριζε ήδη τα στοιχεία της αιτούσας, σαν να ήταν όλα έτοιμα από καιρό. Η δημοσιογράφος είχε φροντίσει για μια εμφανώς σκηνοθετημένη συνέντευξη και η εγγραφή έγινε μπροστά στην κάμερα, με όλη την επισημότητα που απαιτούσε η περίσταση. Μόνο το πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής της πολιτικής ταυτότητας έλειπε.
Γιατί, άραγε, επιλέχθηκε ειδικά για την Έφη Αχτσιόγλου αυτή η δημόσια εμφάνιση; Ποιον συμβολισμό ήθελε να υπηρετήσει αυτή η σκηνοθεσία της προσχώρησης; Ποιο κοινό έπρεπε να πειστεί και για ποιο ακριβώς πράγμα; Ότι πρόκειται για μια ώριμη πολιτική απόφαση; Για μια νέα αρχή; Ή μήπως ότι η αλλαγή πολιτικής στρατοπέδου αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από τηλεοπτική πιστοποίηση; Θα αφήσω στην άκρη την ψυχαναλυτική διάσταση του θέματος, αν και η πολιτική κάθε άλλο παρά άσχετη είναι με την ψυχανάλυση.
Όταν οι πολιτικές διαδρομές αλλάζουν τόσο γρήγορα και οι μετακινήσεις παρουσιάζονται ως αυτονόητες πράξεις προσωπικής στρατηγικής, κάτι ουσιαστικό χάνεται από το νόημα της συλλογικής στράτευσης. Οι ιδέες γίνονται εργαλεία, οι πολιτικές δεσμεύσεις προσωρινές και η πολιτική ένας μηχανισμός προσωπικής επιβίωσης. Η συνέπεια αντιμετωπίζεται σαν ξεπερασμένη πολυτέλεια και η αλλαγή στρατοπέδου σαν προσόν πολιτικής ευελιξίας. Στο τέλος η διαδρομή βαφτίζεται ανανέωση, η μετακίνηση στρατηγική και η φιλοδοξία πολιτική ωριμότητα.
Βαθιά θλίψη νιώθω και συνάμα αποστροφή. Για τον ευτελισμό της δημόσιας ζωής, τις μετακινήσεις από κόμμα σε κόμμα, την αλλαγή τριών (sic!) κομμάτων μέσα σε μία κοινοβουλευτική θητεία. Για την ευκολία με την οποία οι ιδέες γίνονται αναλώσιμες, οι διαδρομές αναθεωρούνται και η πολιτική αξιοπρέπεια παραδίδεται σε δημόσια θέα. Και για την ανάγκη να παρουσιαστεί όλο αυτό ως γεγονός άξιο τηλεοπτικής τελετουργίας, λες και η κάμερα μπορεί να μετατρέψει την πολιτική ασυνέπεια σε πράξη πολιτικής γενναιότητας.
Και το ερώτημα που μένει: Θα περάσουν άραγε κι άλλοι από αυτή την παράσταση δημόσιας δήλωσης πίστης και υποταγής;
* Η Βασιλική Λάζου είναι διδάσκουσα Τμήματος Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ, μέλος ΔΣ Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ
https://www.documentonews.gr/article/tileoptiki-teleti-dilosis-pistis/