του Βασίλη Παπαστεργίου
Το 2023 για ένα τμήμα των πολιτικών αναλυτών η επιβλητική επικράτηση της Νέας Δημοκρατίας είχε ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα μιας ορθολογικής επιλογής του εκλογικού σώματος υπέρ μιας πολιτικής που βελτίωνε την οικονομία και αποκαθιστούσε την κανονικότητα μετά την περιπέτεια του 2015-2019.
Κάποιοι/ες ήμαστε περισσότερο καχύποπτοι και ίσως λιγότερο αθώοι.
Προσπαθώντας να ερμηνεύσω την (προβλεπόμενη από εμένα) νίκη της ΝΔ σε εκείνες τις εκλογές, σε κείμενό μου τον Φεβρουάριο του 2023 είχα γράψει ότι ένα από τα ρεύματα που θα έδιναν την νίκη στην ΝΔ ήταν και (με τα λόγια που είχα χρησιμοποιήσει τότε) “… οι τρόφιμοι του πελατειακού κράτους της τελευταίας τετραετίας. Ευνοημένοι από συμβάσεις, φίλοι και παρατρεχάμενοι τοπικών πολιτευτών, ένας γαλάζιος μικρόκοσμος που ατομικά κέρδισε σε μια συγκυρία που ο έλεγχος στην διαχείριση του δημόσιου χρήματος έγινε (πολύ πιο) χαλαρός, που όλοι οι κανόνες διαφάνειας, χρηστής διαχείρισης και λογοδοσίας παραβιάστηκαν.”
Το κείμενο εκείνης της εποχής μπορείτε να το διαβάσετε εδώ
Ακόμα κι εγώ, με τις προκαταλήψεις και τις εμμονές μου, δεν μπορούσα πάντως να φανταστώ την έκταση αυτού του φαινομένου, τον κομβικό ρόλο του Φραπέ και του Χασάπη στην επάνοδο της χώρας στην κανονικότητα. Δεν είχα επίσης συνειδητοποιήσει τότε ότι εκείνη η κυβέρνηση είχε δεσμεύσει και μεγάλο μέρος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης στον ευγενή στόχο της επανεκλογής της.
Ενδεχομένως τα 415 (προς το παρόν) εκατομμύρια ευρώ που θα κληθούμε να πληρώσουμε ως τίμημα για να έχουμε μια πραγματικά φιλική στην (αγροτική κυρίως) επιχειρηματικότητα κυβέρνηση, να επαναφέρουν κάποιους φιλελεύθερους αναλυτές στην πραγματικότητα. Ίσως όμως και όχι, οι εδραίες πεποιθήσεις είναι άτιμο πράγμα.
Δεν είμαι σε θέση να προβλέψω την μελλοντική επίδραση και αυτού του κραυγαλέου σκανδάλου στην πολιτική ηγεμονία της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Εξάλλου, πολλές μου εκτιμήσεις έχουν διαψευστεί στον χρόνο.
Θέλω να πω ότι – για παράδειγμα – μετά την μέγιστη θεσμική εκτροπή των υποκλοπών και την αποδεδειγμένη του εμπλοκή σε αυτές, υπέθετα ότι ο Μητσοτάκης δεν θα μπορούσε να σταθεί στην θέση του Πρωθυπουργού, όπως θα συνέβαινε σε κάθε νορμάλ δημοκρατία. Να όμως που όχι μόνο παρέμεινε στην θέση του, αλλά κέρδισε και τις εκλογές.
Και αυτό κατά την ταπεινή μου γνώμη συμβαίνει γιατί η αντοχή της ΝΔ και του Μητσοτάκη δεν βασίζεται στην πειθώ, αλλά στον κυνισμό όσων των στηρίζουν (“πάντα συνέβαιναν αυτά”, λένε βασικά οι υποστηρικτές τους) και στην απογοήτευση των από κάτω, των υφιστάμενων τις συνέπειες των πολιτικών του.
Το γεγονός ότι το 40% του εκλογικού σώματος (οι πιο νέοι, οι πιο φτωχοί) απέχουν, λέει νομίζω πολλά.
Η ΝΔ επιβιώνει στηριζόμενη σε ένα – πολλαπλά συνδεδεμένο με τον μηχανισμό της – τμήμα ενός όλο και μικρότερου εκλογικού σώματος. Δεν είναι τυχαίο ότι ο “θριαμβευτής” Μητσοτάκης το 2023 έλαβε λιγότερες σε αριθμό ψήφους από τον ηττημένο Καραμανλή του 2009.
Ας μην μακρηγορώ, δεν χωράει αμφιβολία ότι αυτή η κυβέρνηση πρέπει να φύγει για όλους τους λόγους του κόσμου. Αποτελεί συνεχή απειλή για τους θεσμούς, το περιβάλλον, την παιδεία και την υγεία. Για να μην μιλήσω για την μοίρα που επιφυλάσσει στους νέους εργαζόμενους της χώρας με τον νέο νόμο για το 13ωρο και τις προσλήψεις και τις απολύσεις της μίας μέρας. Πρόκειται για ανοιχτό κοινωνικό πόλεμο στην εργατική τάξη της χώρας.
Το ζήτημα ωστόσο, είναι τι και πως θα την διαδεχθεί. Κι εδώ ερχόμαστε αντιμέτωποι με το πολιτικό μας πρόβλημα, δηλαδή με τα δικά μας χάλια.
Συνοψίζοντας, λέω ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει αν δεν πειστεί ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος (οι πιο νέοι, οι πιο φτωχοί) να επανέλθει στην εκλογική διαδικασία και εν γένει στην πολιτική συμμετοχή. Και για να γίνει αυτό δεν αρκεί ούτε η ενότητα απαξιωμένων φορέων και προσώπων ούτε η γενική παραίνεση “να τα βρούμε κάπως”. Ο κόσμος αυτός θα πρέπει να πειστεί ότι υπάρχει μια υπαρκτή πιθανότητα τα πράγματα να αλλάξουν ριζικά. Μετά την διάψευση του ΣΥΡΙΖΑ αυτό έχει γίνει εξαιρετικά δύσκολο.
Ο μόνος τρόπος που εγώ βλέπω για να συμβεί αυτό είναι ένα ριζοσπαστικό πρόγραμμα που θα διατυπωθεί από αξιόπιστους (ή εν πάση περιπτώσει μη αναξιόπιστους) ανθρώπους.
Με δυο λόγια, και αναγκαστικά απλουστεύοντας, δεν νομίζω ότι ακόμα κι αυτή η τόσο φθαρμένη κυβέρνηση μπορεί να πέσει αν συμφωνούμε μαζί της στο 5% του ΑΕΠ για όπλα, αν στοιχιζόμαστε μαζί της στα σχέδια νέων εξορύξεων και στα συμβόλαια της Chevron, αν δεν προτείνουμε τίποτε συγκεκριμένο για το στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει πλέον μεγάλο τμήμα του πληθυσμού και δεν πείσουμε ότι εννοούμε να τα εφαρμόσουμε, αν δεν έχουμε ένα ρεαλιστικό σχέδιο για να ανασυγκρότηση της δημόσιας υγείας, της δημόσιας παιδείας και του δημόσιου σιδηρόδρομου, αν δεν πείσουμε ότι θα βάλουμε άμεσα τέλος στα 13ωρα και τις απλήρωτες υπερωρίες (χωρίς να σκεφτούμε πχ ότι η “εθνική υπόθεση” του τουρισμού απαιτεί μια κάποια ευελιξία στην αγορά εργασίας).
Το τέλος της δυστοπίας που ζούμε δεν νομίζω ότι θα υπάρξει με συνταγές συναίνεσης, με τον διαγκωνισμό στο κέντρο, αλλά με την επιλογή μιας διακριτής στάσης.
Όπως έκανε πχ ο Σάντεθ στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, που επέλεξε συμβολικά να βρεθεί στο περιθώριο, στο άκρο της φωτογραφίας, μακριά από τους ηγέτες που περιχαρείς συνωστιζόντουσαν πίσω από τον Τραμπ στον οποίο είχαν μόλις εκχωρήσει το 5% του ΑΕΠ των χωρών τους.
Δεν συνιστά περιθωριοποίηση αυτό το άκρο, συμβολίζει την δυνατότητα να είσαι διαφορετικός και να διεκδικήσεις έναν άλλο δρόμο.
Αυτό νομίζω ότι είναι ένα βασικό καθήκον της σημερινής αντιπολίτευσης. Δεν μπορούν να το κάνουν όλες οι δυνάμεις της σημερινής αντιπολίτευσης για διαφορετικούς λόγους η καθεμία. Αλλά όσες μπορούν ακόμα και να το σκεφτούν και να το κάνουν, πρέπει να κινηθούν γρήγορα.
Leave a Reply